२०१५ अघि, नेपाल ५ विकास क्षेत्र र १४ प्रशासनिक अञ्चलमा विभाजित एकात्मक राज्य थियो। २०१५ मा नयाँ संविधान जारी भएपछि, नेपाललाई ७ प्रदेश र ७७ जिल्ला भएको संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र मा पुनर्संरचना गरियो।
यो पुनर्संरचना शक्ति विकेन्द्रीकरण गर्न र सरकारलाई जनताको नजिक ल्याउन डिजाइन गरिएको थियो, देशभरका विविध जातीय, सांस्कृतिक, र भौगोलिक भिन्नताहरूलाई मान्यता दिँदै।
१. कोशी प्रदेश
- राजधानी: विराटनगर
- स्थान: सुदूर पूर्वी नेपाल
- भूगोल: उर्वर तराई मैदानदेखि उच्च हिमालयसम्म, कञ्चनजङ्घा (विश्वको तेस्रो अग्लो शिखर) सहित।
- मुख्य आकर्षण: इलामका चिया बगान, कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष, र ऐतिहासिक सहर धरान।
२. मधेश प्रदेश
- राजधानी: जनकपुर
- स्थान: दक्षिण-पूर्वी तराई (मैदान)
- भूगोल: क्षेत्रफलको हिसाबले सबैभन्दा सानो प्रदेश तर सबैभन्दा घना जनसंख्या भएको। यो समथर, उर्वर कृषि भूमिद्वारा विशेषता छ।
- मुख्य आकर्षण: जानकी मन्दिर (प्रमुख हिन्दु तीर्थ स्थल), छठ चाडको उत्सव, र मैथिली संस्कृति। यो नेपालको कृषि शक्तिकेन्द्र हो।
३. बागमती प्रदेश
- राजधानी: हेटौंडा (आधिकारिक), काठमाडौं (कार्यरत राजधानी)
- स्थान: मध्य नेपाल
- भूगोल: काठमाडौं उपत्यका, देशको राजनीतिक र सांस्कृतिक हृदय, साथै उत्तरमा उच्च हिमाली दायराहरू।
- मुख्य आकर्षण: काठमाडौं, पाटन, भक्तपुर (७ युनेस्को स्थल), लाङटाङ राष्ट्रिय निकुञ्ज, र लोकप्रिय ट्रेकिङ हब सुन्दरीजल। यो नेपालको सबैभन्दा आर्थिक रूपमा विकसित प्रदेश हो।
४. गण्डकी प्रदेश
- राजधानी: पोखरा
- स्थान: मध्य-पश्चिमी नेपाल
- भूगोल: अन्नपूर्ण पर्वतमाला र विश्वको सबैभन्दा गहिरो खोंच (काली गण्डकी खोंच) का लागि प्रसिद्ध।
- मुख्य आकर्षण: पोखरा, अन्नपूर्ण सर्किट, मुस्ताङ, मनाङ, र गोरखा। यो नेपालको निर्विवाद ट्रेकिङ राजधानी हो।
५. लुम्बिनी प्रदेश
- राजधानी: देउखुरी (दाङ)
- स्थान: दक्षिण-पश्चिमी नेपाल
- भूगोल: तराई मैदान र चुरे/पहाडको मिश्रण।
- मुख्य आकर्षण: लुम्बिनी (बुद्धको जन्मस्थल), बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज, र तानसेन तथा बुटवलका सांस्कृतिक सहरहरू।
६. कर्णाली प्रदेश
- राजधानी: वीरेन्द्रनगर (सुर्खेत)
- स्थान: मध्य-पश्चिमी नेपाल
- भूगोल: नेपालको सबैभन्दा दुर्गम र कम विकसित प्रदेश। यो कठोर पहाड र कर्णाली नदी (नेपालको सबैभन्दा लामो नदी) द्वारा प्रभुत्व छ।
- मुख्य आकर्षण: रारा ताल (नेपालको सबैभन्दा ठूलो ताल), शे-फोक्सुन्डो राष्ट्रिय निकुञ्ज, र अछुत तिब्बती-प्रभावित संस्कृतिहरू। यो चरम ट्रेकिङ र भीडबाट टाढाको यात्राको लागि स्वर्ग हो।
७. सुदूरपश्चिम प्रदेश
- राजधानी: गोदावरी (कैलाली)
- स्थान: सुदूर पश्चिमी नेपाल
- भूगोल: पश्चिम र दक्षिणमा भारतसँग सीमा जोड्छ। घना तराई जङ्गलदेखि उच्च हिमाली शिखरहरू जस्तै अपी र साइपालसम्म।
- मुख्य आकर्षण: खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज, शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज, र परम्परागत बैतडी तथा डोटी जिल्लाहरू।
बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू
नेपालमा कति प्रदेशहरू छन्?
नेपालमा ७ प्रदेशहरू छन्, २०१५ को संविधानद्वारा स्थापित।
क्षेत्रफलको हिसाबले सबैभन्दा ठूलो प्रदेश कुन हो?
कर्णाली प्रदेश क्षेत्रफलको हिसाबले सबैभन्दा ठूलो छ, तर यो सबैभन्दा कम घना जनसंख्या भएको पनि हो।
क्षेत्रफलको हिसाबले सबैभन्दा सानो प्रदेश कुन हो?
मधेश प्रदेश क्षेत्रफलको हिसाबले सबैभन्दा सानो छ, तर यसको सबैभन्दा उच्च जनसंख्या घनत्व छ।
नेपालको राजधानी के हो?
नेपालको राजधानी काठमाडौं हो, जुन बागमती प्रदेशमा अवस्थित छ।
अर्को पढ्नुहोस्: चुरे पहाडहरू: नेपालको नाजुक जीवनरेखा — नेपालको पारिस्थितिकीका लागि महत्वपूर्ण कम उचाइको पर्वत शृंखला।
सम्बन्धित जिल्लाहरू: काठमाडौं, कास्की, सोलुखुम्बु, सुर्खेत, धनुषा
