अन्नपूर्ण सर्किट विश्वको सबैभन्दा महान् ट्रेकहरूमध्ये एक हो। यो मध्य नेपालमा अन्नपूर्ण पर्वतमाला को वरिपरि घुम्छ, उपोष्णकटिबंधीय उपत्यकाबाट सुक्खा तिब्बती पठारसम्म जाँदै, र थोरङ ला पास (५,४१६ मि.) पार गर्दै। सन् १९७७ मा विदेशी ट्रेकरहरूको लागि खुलेदेखि, यो सगरमाथा आधार शिविरपछि नेपालको दोस्रो सबैभन्दा लोकप्रिय ट्रेक बनेको छ।
क्लासिक सर्किटले १२–२१ दिन लिन्छ, तपाईंको मार्ग र गतिमा निर्भर गर्दै। यो हिन्दु र बौद्ध गाउँहरू, अल्पाइन जङ्गल, उच्च मरुभूमि, र पृथ्वीको सबैभन्दा गहिरो उपत्यकाहरूमध्ये केहीबाट जान्छ। सगरमाथा क्षेत्रभन्दा फरक, अन्नपूर्ण सर्किट प्रायः टी हाउस-देखि-टी हाउस गरिन्छ, प्रत्येक १–२ घण्टामा होटलहरू सहित।
अन्नपूर्ण सर्किट किन ट्रेक गर्ने?
अन्नपूर्ण सर्किट प्रस्ताव गर्छ:
- पारिस्थितिक विविधता: ८०० मिटरमा उपोष्णकटिबंधीय जङ्गलदेखि ४,००० मिटरमाथिको उच्च अल्पाइन मरुभूमिसम्म — सबै एउटै ट्रेकमा।
- सांस्कृतिक समृद्धि: गुरुङ, थकाली, मनाङ्गी, र तिब्बती-प्रभावित समुदायहरू, प्रत्येकका फरक खाना, पोशाक, र धर्म सहित।
- थोरङ ला: ५,४१६ मिटरको पास पार गर्नु वास्तविक पर्वतारोहण अनुभव हो, प्राविधिक आरोहण बिना।
- मुक्तिनाथ मन्दिर: ३,८०० मिटरमा हिन्दु र बौद्ध दुवैको लागि पवित्र स्थल।
- काली गण्डकी खोंच: अन्नपूर्ण र धौलागिरिबीच पृथ्वीको सबैभन्दा गहिरो खोंच।
- पहुँच: ट्रेलहेडहरूमा सजिलो बस/जीप पहुँच — कुनै उडान आवश्यक छैन।
क्लासिक यात्रा (१४ दिन)
क्लासिक अन्नपूर्ण सर्किट बेसीशहरदेखि पोखरासम्म १४ दिन चल्छ। यहाँ मानक मार्ग छ:
दिन १: काठमाडौं → बेसीशहर (७६० मि.) ड्राइभ। भुलभुले (८४० मि.) सम्म ट्रेक। ३–४ घण्टा।
दिन २: भुलभुले → जगत (१,३०० मि.)। ६–७ घण्टा।
दिन ३: जगत → धारापानी (१,८६० मि.)। ६–७ घण्टा।
दिन ४: धारापानी → चामे (२,७१० मि.)। ५–६ घण्टा।
दिन ५: चामे → माथिल्लो पिसाङ (३,३०० मि.)। ५–६ घण्टा।
दिन ६: माथिल्लो पिसाङ → मनाङ (३,५४० मि.)। ४–५ घण्टा। अनुकूलन दिउँसो।
दिन ७: मनाङमा अनुकूलन दिन। गङ्गापूर्ण ताल वा मिलरेपा गुफा सम्म पदयात्रा।
दिन ८: मनाङ → याक खर्क (४,०५० मि.)। ४–५ घण्टा।
दिन ९: याक खर्क → थोरङ फेदी (४,५४० मि.)। ३–४ घण्टा।
दिन १०: थोरङ फेदी → थोरङ ला (५,४१६ मि.) → मुक्तिनाथ (३,८०० मि.)। ७–८ घण्टा। ठूलो दिन।
दिन ११: मुक्तिनाथ → जोमसोम (२,७२० मि.)। ५–६ घण्टा।
दिन १२: जोमसोम → मार्फा (२,६७० मि.) → टुकुचे (२,५९० मि.)। ४–५ घण्टा। वैकल्पिक: मार्फाको स्याउ बगैंचामा बस्नुहोस्।
दिन १३: टुकुचे → घासा (२,०१० मि.) वा तातोपानी (१,१९० मि.)। ६–७ घण्टा।
दिन १४: तातोपानी → घोरेपानी (२,८६० मि.)। ६–७ घण्टा।
दिन १५: घोरेपानी → पुन हिल (३,२१० मि.) सूर्योदय → पोखरा। ८–९ घण्टा।
दिन १६: पोखरा ड्राइभ। सकियो।
धेरै ट्रेकरहरूले तल्लो खण्डहरूमा जीप प्रयोग गरेर यसलाई १२ दिन मा संक्षिप्त गर्छन्, वा टिलिचो ताल (४,९१९ मि.) वा अन्नपूर्ण आधार शिविर (४,१३० मि.) जस्ता साइड ट्रिपको लागि २१ दिन सम्म विस्तार गर्छन्।
अन्नपूर्ण सर्किट ट्रेकको उत्तम समय
दुई मुख्य ट्रेकिङ मौसमहरू:
- वसन्त (मार्च–मे): न्यानो, स्पष्ट दृश्य, तल्लो उचाइमा लालीगुराँस फुल्दै। उच्च उचाइमा केही धुंवा।
- शरद (सेप्टेम्बर–नोभेम्बर): उत्तम मौसम — स्थिर मौसम, स्पष्ट आकाश, सुरक्षित पास क्रसिङ। व्यस्ततम।
बच्नुहोस्:
- मनसुन (जुन–अगस्ट): भारी वर्षा, मार्गमा पहिरो, तल्लो उचाइमा जुका।
- जाडो (डिसेम्बर–फेब्रुअरी): थोरङ ला प्रायः हिउँले बन्द हुन्छ। उचित गियर भएका अनुभवी ट्रेकरहरूले मात्र प्रयास गर्नुपर्छ।
थोरङ ला पास अक्टोबर र नोभेम्बर मा पार गर्न सबैभन्दा सुरक्षित छ, जब मौसम सबैभन्दा स्थिर हुन्छ।
अनुमति र लागत
आवश्यक अनुमतिहरू:
- अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र अनुमति (ACAP): रु. ३,००० (~$२३)
- TIMS कार्ड: रु. २,००० (~$१५)
दुवै काठमाडौंको नेपाल पर्यटन बोर्ड कार्यालय वा बेसीशहर वा पोखराको ACAP प्रवेश चेकपोइन्टहरू मा उपलब्ध छन्।
कुल ट्रेक लागत (बेसीशहरदेखि पोखरासम्म):
- बजेट: $६००–९०० (आधारभूत होटल, साधारण भोजन)
- मध्यम-दायरा: $१,०००–१,५०० (राम्रो होटल, पोर्टर/गाइड)
- काठमाडौंबाट सबै-समावेशी गाइड गरिएको यात्रा: $१,३००–२,२००
अतिरिक्त लागत:
- बस काठमाडौं → बेसीशहर: रु. ५००–८००
- पोखराबाट काठमाडौं फर्कने बस/जीप: रु. ७००–१,२००
- पोर्टर: $२०–२५/दिन
- गाइड: $२५–३५/दिन
- यात्रा बीमा (हेलिकप्टर उद्धारको लागि अनिवार्य): $५०–१५०
- गियर भाडा (डाउन ज्याकेट, स्लिपिङ ब्याग): प्रत्येक $३–५/दिन
अनुकूलन र उचाइ रोग
अन्नपूर्ण सर्किटमा उचाइ रोग सबैभन्दा ठूलो जोखिम हो, विशेष गरी मनाङ र थोरङ फेदी वरपर।
सुनौलो नियमहरू:
- उच्च चढ्नुहोस्, तल सुत्नुहोस्: मनाङ अनुकूलन दिन आवश्यक छ।
- ३,००० मिटरमाथि दैनिक ५०० मिटरभन्दा बढी नचढ्नुहोस्।
- पानी पिउनुहोस्: दिनको ३–४ लिटर।
- ३,००० मिटरमाथि रक्सी र धूमपानबाट बच्नुहोस्।
- लक्षणहरू जान्नुहोस्: टाउको दुखाइ, वाकवाकी, रिंगटा, सास फेर्न गाह्रो। लक्षणहरू बिग्रिएमा, तुरुन्तै तल झर्नुहोस्।
- डायमोक्स बोक्नुहोस्: ट्रेक अघि आफ्नो डाक्टरसँग परामर्श गर्नुहोस्।
- थोरङ ला क्रसिङ चाँडै सुरु गर्नुहोस्: दिउँसोको हावाबाट बच्न थोरङ फेदीबाट बिहान ४–५ बजे निस्कनुहोस्।
के प्याक गर्ने
आवश्यक:
- डाउन ज्याकेट (-१५°C रेटेड)
- स्लिपिङ ब्याग (-१०°C रेटेड)
- वाटरप्रूफ शेल ज्याकेट र प्यान्ट
- ट्रेकिङ जुत्ता (भत्काइएको)
- ट्रेकिङ पोल
- हेडल्याम्प, ब्याट्री, पावर बैंक
- पानी शुद्धीकरण ट्याब्लेट वा फिल्टर
- सनस्क्रिन (SPF ५०+), सनग्लास, लिप बाम
- प्राथमिक उपचार किट, डायमोक्स, आइबुप्रोफेन
- खाजा (ऊर्जा बार, नट, चकलेट)
- न्यानो तहहरू (फ्लिस, थर्मल)
वैकल्पिक:
- स्लिपिङ ब्याग लाइनर
- क्यामेरा र अतिरिक्त ब्याट्री (जाडोले ब्याट्री छिटो निकाल्छ)
- नगद (जोमसोम र पोखरामा ATM; मार्गको लागि रु. २५,०००+ बोक्नुहोस्)
होटल र खाना
अन्नपूर्ण सर्किटमा उत्कृष्ट टी हाउस पूर्वाधार छ। तपाईं पारिवारिक होटलहरूमा बस्नुहुनेछ, प्रायः संलग्न रेस्टुराँहरू सहित।
- कोठा: प्रति रात $३–६ (आधारभूत दुई-शय्या कोठा)
- भोजन: प्रति खाना $३–६ (दाल भात, थुक्पा, मःमः, पास्ता, प्यानकेक)
- वाई-फाई: प्रति घण्टा $२–४ (एभरेस्ट लिंक कार्ड, केही गाउँहरूमा मात्र)
- तातो शावर: $३–५
- चार्जिङ: प्रति यन्त्र $२–५
खाना टिप: अन्नपूर्ण क्षेत्रमा कुनै पनि नेपाली ट्रेकको उत्तम खाना छ। थक खोला उपत्यकामा थकाली खाना प्रयास गर्नुहोस्, र मार्फामा स्याउको पाई।
सर्किटका मुख्य आकर्षणहरू
अन्नपूर्ण सर्किट धेरै अविस्मरणीय ठाउँहरूबाट जान्छ:
- मनाङ: अनुकूलन-मैत्री सेटिङ सहितको तिब्बती-प्रभावित गाउँ।
- थोरङ ला पास (५,४१६ मि.): ट्रेकको सबैभन्दा उच्च बिन्दु — शुद्ध उपलब्धिको क्षण।
- मुक्तिनाथ मन्दिर: हिन्दु र बौद्ध दुवैका लागि पवित्र, १०८ पानीका धारा सहित।
- जोमसोम: मुस्ताङ जिल्लाको हावायुक्त राजधानी।
- मार्फा: स्याउ बगैंचा र परम्परागत थकाली वास्तुकला।
- तातोपानी: दिनहरूको पैदल यात्रापछि प्राकृतिक तातो पानीको मूल।
- पुन हिल (३,२१० मि.): अन्नपूर्ण र धौलागिरिमाथिको सूर्योदय दृश्यबिन्दु।
आजको अन्नपूर्ण सर्किट
१९७० पछि सर्किट उल्लेखनीय रूपमा परिवर्तन भएको छ। सडकहरू अब उपत्यकामा गहिरो पुग्छन् — केही ट्रेकरहरू भन्छन् “पुरानो” सर्किट गयो। तर सार आधारभूत छ:
- ट्रेकरहरू अझै उच्च खण्डहरू (चामेदेखि मुक्तिनाथ) पैदल हिँड्छन्।
- बस र जीपहरूले समय छोटो भएमा सर्टकटहरू गर्न अनुमति दिन्छन्।
- नयाँ होटलहरूले ट्रेकलाई अधिक आरामदायी बनाएका छन्।
- दृश्य, संस्कृति, र चुनौतीहरू अपरिवर्तित छन्।
क्लासिक पैदल मार्ग उही रहन्छ, र ट्रेकरहरूले अन्नपूर्ण सर्किटलाई विश्वको सबैभन्दा फलदायी ट्रेकहरूमध्ये एक भेट्टाउन जारी राख्छन्।
बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू
अन्नपूर्ण सर्किट कति लामो छ?
क्लासिक मार्ग बेसीशहरदेखि पोखरासम्म १४–१६ दिनको हो। यो जीप प्रयोग गरेर १२ दिनमा संक्षिप्त गर्न सकिन्छ, वा टिलिचो ताल जस्ता साइड ट्रिपको लागि २१ दिनमा विस्तार गर्न सकिन्छ।
अन्नपूर्ण सर्किट कति कठिन छ?
यो मध्यम कठिन छ। मुख्य चुनौती उचाइ हो, विशेष गरी थोरङ ला पास ५,४१६ मिटरमा। कुनै प्राविधिक आरोहण सीप आवश्यक छैन, तर तपाईं उचित रूपमा फिट हुनुपर्छ।
अन्नपूर्ण सर्किट ट्रेकको उत्तम समय कुन हो?
शरद (सेप्टेम्बर–नोभेम्बर) उत्तम मौसम हो, त्यसपछि वसन्त (मार्च–मे)। मनसुन (जुन–अगस्ट) र गहिरो जाडो (डिसेम्बर–फेब्रुअरी) बाट बच्नुहोस्, जब थोरङ ला बन्द हुन सक्छ।
अन्नपूर्ण सर्किटको लागत कति हुन्छ?
बजेट ट्रेक $६००–९०० खर्च हुन्छ। गाइड र पोर्टर सहित मध्यम-दायरा ट्रेक $१,०००–१,५०० खर्च हुन्छ। काठमाडौंबाट सबै-समावेशी यात्रा $१,३००–२,२०० खर्च हुन्छ।
अर्को पढ्नुहोस्: नेपाल भ्रमणको उत्तम समय — नेपालका मौसम, चाडपर्व, र ट्रेकिङ विन्डोहरूको महिना-दर-महिना गाइड।
